Langetermijnresultaten na een omkeerplastiek

Een omkeerplastiek is een ingrijpende operatie die vooral wordt uitgevoerd bij kinderen en jongeren met botkanker rondom de knie of groeistoornissen van het bovenbeen. Bij deze operatie wordt een deel van het been verwijderd en het onderbeen gedraaid teruggeplaatst, zodat de enkel kan functioneren als kniegewricht. Hoewel deze operatie al decennialang wordt toegepast, was er tot nu toe weinig bekend over hoe het mensen vergaat op de zeer lange termijn.

In deze studie, uitgevoerd door het Amsterdam UMC, is onderzocht hoe het volwassenen vergaat die als kind of jongvolwassene een omkeerplastiek hebben ondergaan. De nadruk lag op het ‘hoe gaat het nu?’: kwaliteit van leven, dagelijks functioneren, lopen, energieverbruik tijdens het lopen en slijtage van gewrichten tientallen jaren na de operatie.

Voor dit onderzoek zijn 33 deelnemers onderzocht die gemiddeld ruim 30 jaar geleden een omkeerplastiek kregen, meestal vanwege een osteosarcoom. Zij vulden uitgebreide vragenlijsten in over hun kwaliteit van leven en functioneren, ondergingen loop- en energietesten in het bewegingslaboratorium en kregen röntgenfoto’s van hun gewrichten. Daarnaast werden hun ervaringen besproken, zodat ook de persoonlijke impact van de operatie goed in beeld kwam.

Uit de studie bleek dat de meeste deelnemers een goede kwaliteit van leven rapporteren, zowel lichamelijk als mentaal. Veel deelnemers werken, hebben een partner en zijn tevreden met hun functioneren en hun prothese. Gemiddeld gaven zij hun keuze voor een omkeerplastiek een rapportcijfer van 8,6. Hoewel deelnemers iets langzamer lopen en meer energie gebruiken dan mensen zonder amputatie, blijven zij in het dagelijks leven opvallend zelfstandig.

Slijtage van gewrichten, met name van de (pseudo)knie en heup, kwam relatief vaak voor op röntgenfoto’s. Opvallend was dat deze slijtage meestal niet gepaard ging met meer pijn of een slechter functioneren. Wel liet het bewegingsonderzoek zien dat mensen hun manier van lopen aanpassen, waarbij het andere, “gezonde” been vaak extra wordt belast. Dit geeft belangrijke aanwijzingen voor gerichte revalidatie en prothese-optimalisatie in de toekomst.

De resultaten laten zien dat een omkeerplastiek ook op de lange termijn een duurzame en waardevolle behandeloptie kan zijn.

De bevindingen uit dit onderzoek zijn vastgelegd in meerdere wetenschappelijke artikelen, waarvan één inmiddels is gepubliceerd en meerdere zijn ingediend of afgerond. Daarnaast worden de resultaten actief gedeeld met zorgprofessionals, patiënten en patiëntenverenigingen, zodat zij kunnen bijdragen aan betere begeleiding en gezamenlijke besluitvorming voor toekomstige patiënten.

 Dankzij de steun van het JKF Kinderfonds samen met Kinderrevalidatiefonds Adriaanstichting kon uniek langetermijn onderzoek worden uitgevoerd bij een zeldzame patiëntengroep, met directe impact op kennis, voorlichting en zorg voor (toekomstige) kinderen en jongeren met botkanker of groeistoornissen van het bovenbeen.

Bijdrage JKF Kinderfonds samen met Kinderrevalidatiefonds Adriaanstichting € 35.000, -

Foto © Marijn Fidder